Vrij Nederland wordt beschouwender, geen relletjes meer

12mrt - door redactie - 0 - Over Nieuws

Om duidelijk te laten merken dat er bij Vrij Nederland een frisse wind waait, staat de 18-jarige youtuber Famke Louise op de cover van het maartnummer, met wapperende rode haren. Op haar col staat, onderstreept: „Piepjong en sexy”.

Ja, het opinieblad VN is wéér vernieuwd. Dinsdagmiddag was de feestelijke presentatie op station Amsterdam Centraal. De vorige vernieuwde uitgave, het januarinummer van 2017, ligt nog vers in het geheugen. Toen was het weekblad net een maandblad geworden. De titel stond in strenge schreefloze letters, als een rokerswaarschuwing, met daaronder een groepsfoto van ernstige linkse leiders in gereformeerd zwart. Nu, ruim een jaar later, is de frivoliteit terug. Het rode VN-logo, dat van 1960 tot 2010 het blad sierde, is weer in ere hersteld. Nog meer retro: de koppen zijn gezet uit de Shima, een letter gebaseerd op een poster van Wim Crouwel uit 1957. De fotografie is sterk en aanwezig, de columnisten staan artistiek achter een bewasemd douchescherm.

Hoofdredacteur Ward Wijndelts trad een jaar geleden aan, vlak nadat het eerste maandblad al was gemaakt. De rook van een „burgeroorlog” op de redactie was net opgetrokken, en de opgewekte Wijndelts kwam het blad naar de toekomst leiden. Hij kreeg een klein jaar om te sleutelen aan de nieuwe lijn.

Vrij Nederland in de hoogtijdagen (1972). VN

Glorie in de jaren zeventig

VN, begonnen als verzetsblad in de Tweede Wereldoorlog, beleefde zijn gloriejaren in de jaren zeventig en tachtig, toen de oplage boven de honderdduizend uittorende en VN het lijfblad was van de linkse intelligentsia. Sindsdien liepen de lezers langzaam weg, tot de oplage begin 2017 op 19.000 lag. De redactie kreeg in 2016 een conflict met de leiding en onderling, over de opgelegde overgang van weekblad naar maandblad. Zes van de 19 redacteuren moesten weg, alsmede de toenmalige hoofdredactie.

Nu kan Wijndelts opgelucht zeggen: „We hebben al een jaar geen ruzie.” En belangrijker: voor het eerst sinds 22 jaar is de betaalde oplage gestegen, naar 24.000. Daarbij moet vermeld dat het blad wel van weekblad naar maandblad is gegaan – veel minder verkochte nummers per jaar dus. De omzet zal vermoedelijk gekrompen zijn. Wijndelts wil geen bedragen noemen, maar vertelt wel dat hij het afgelopen jaar een half miljoen heeft bezuinigd. Volgens de hoofdredacteur maakt VN nog verlies, maar hoopt hij dat binnen drie jaar om te buigen naar quitte spelen. Omschakelen naar online is zinvol in een krimpende bladenmarkt, maar online geld verdienen met een blad is lastig – alleen al door het verschil in btw-afdracht: online producten vallen niet onder het verlaagde tarief voor kranten en bladen. Maar, zegt Wijndelts: „Als ik twaalfduizend digitale abonnees erbij heb, ben ik er al.”

Vrij Nederland in 2012, met Tofik Dibi verkleed als Geert Wilders. VN

Eén stuk per dag

VN is gewend aan verlies draaien, het blad van uitgeverij WPG werd vroeger gefinancierd uit de winst van het zusterblad Voetbal International. Dat blad draait inmiddels ook verlies. WPG heeft wel andere winstgevende titels als Happinez, maar drijft voornamelijk op dochteronderneming Zwijsen, een educatieve uitgeverij. WPG boekte over 2016 een verlies van 2,5 miljoen euro. Volgens de site is de omzet nu 130 miljoen euro.

VN maakt de omslag naar online ondermeer door een nieuw abonnement aan te bieden: voor 6,99 euro per maand krijg je iedere dag één VN-stuk opgestuurd, via een app. Dat is minder dan wat de site tot nu toe aanbood, maar het motto is dan ook: „Als je minder onzin leest, heb je meer tijd om zelf na te denken.”

Wat inhoud betreft, wil Wijndelts zich uitsluitend richten op brede ontwikkelingen, in plaats van de relletjes van de dag, in lange artikelen en beschouwingen. Zijn filosofie is vergelijkbaar met die van online opinieblad De Correspondent. Wijndelts: „We willen de grote veranderingen in de maatschappij vangen in bloedstollend goed geschreven verhalen.” Hij heeft gesnoeid in de columns en rubrieken: „Daarmee kun je de oorlog niet winnen. De lezer denkt dan: dat zie je overal, daar ga ik niet voor betalen”. Columnisten kunnen beter langere beschouwingen schrijven, vindt hij.

Zo blijkt het coververhaal in het maartnummer geen interview met Famke Louise te zijn, maar een essay van Lisa Bouyeure. Zij ziet een tegenstelling tussen preutsheid in de kunst en seksualisering van jonge meisjes in de populaire media. Het is eigenlijk een soort column, maar dan heel lang. Bouyeure: „Ik ben geboren in 1985 en heb geen cultuur gekend waarin jonge meisjes níét werden geseksualiseerd.”

Vrij Nederland na de vorige vernieuwing (2017). VN

Corrupte VVD’ers

Het nieuwe VN nummer lijkt sowieso graag wat jonger en hipper te willen zijn. Met moderne tech-thema’s: YouTube-sterren en een vr-pionier. Al staan er ook genoeg klassieke VN-stukken in. Kelli van der Waals portretteerde vijf jaar geleden haar eigen generatie – de ‘verloren generatie’ – allemaal ambitieus en hoogopgeleid, en allemaal werkloos. Nu komt ze met een artikel met de vraag: Hoe gaat het nu met ze, na de recessie?

Nauwelijks aangekondigd, en zonder illustraties gepresenteerd, is de jaarlijkse Vrij Nederland Politieke Integriteits Index (PII): een overzicht van de politieke affaires van 2017. De VVD staat als vanouds bovenaan. Corruptiekenner Bart de Koning: „Traditiegetrouw was de grootste categorie weer ‘misdragingen in de vrije tijd’. Denk bijvoorbeeld aan Jos van Son, die moest aftreden als wethouder voor Rosmalens Belang in Den Bosch omdat hij met te veel drank achter het stuur zat.” De beheerder van de website belooft dat de productie er online wel mooi zal uitzien.