Nederland en Turkije moeten hun geschil zelf zien op te lossen

11feb - door redactie - 0 - Over Nieuws

Nederland heeft zijn ambassadeur in Turkije formeel teruggetrokken. Volgens minister Halbe Zijlstra (Buitenlandse Zaken, VVD) had verder praten met de Turken over het normaliseren van de sinds vorig jaar maart verstoorde bilaterale verhoudingen geen zin. Vandaar een „pauze” in de gesprekken.

Materieel heeft het besluit van Zijlstra weinig betekenis. De ambassadeur was immers al niet welkom in Turkije. Maar door nu zelf de ambassadeur terug te halen en tegelijk Turkije geen toestemming te geven de vacante ambassadeurspost in Den Haag op te vullen is wel een stap gezet op de diplomatieke escalatieladder.

Of minister Zijlstra wijs heeft gehandeld valt moeilijk te beoordelen. In de Tweede Kamer weigerde hij dinsdag de precieze gang van zaken te schetsen. Openbaarmaking zou eventuele toekomstige onderhandelingen kunnen schaden, aldus Zijlstra. Lastig, zo’n strategische benadering want daardoor kan de Kamer zijn controlerende taak niet naar behoren uitoefenen.

Zodoende is nog altijd onduidelijk wat Turkije nu precies verlangde waar Nederland niet aan wilde voldoen. Het blijft vooralsnog bij vage aanduidingen dat Nederland als eerste een ‘vorm van excuses’ tegenover de Turken zou moeten maken. Iets waartoe het Nederlandse kabinet niet bereid is.

De controverse ontstond vorig jaar maart toen het Nederlandse kabinet de Turkse minister van Gezinszaken, Fatma Kaya, weigerde toestemming te geven in Rotterdam Turkse Nederlanders toe te spreken over het grondwetreferendum in haar land. Onder politie-escorte werd zij de Duitse grens over gezet. Turkije beweert dat Nederland hiermee in strijd met de diplomatieke regels heeft gehandeld; volgens Nederland gold voor de Turkse minister geen diplomatieke immuniteit. Partijen die dat willen, moeten hier met een slimme formule uit kunnen komen. Maar dat heeft dus niet zo mogen zijn.

Hoe nu verder? Hoopgevend is de rustige reactie van Turkije op het Nederlandse besluit. Externe bemiddeling ligt niet voor de hand aangezien het hier om bilaterale relaties gaat. Nederland en Turkije zullen er samen uit moeten komen.

Dit neemt niet weg dat er ook een multilaterale component aan het Turks-Nederlandse dispuut vastzit. Want het blijft een bizarre situatie dat twee leden van hetzelfde (NAVO-)bondgenootschap geen normale diplomatieke betrekkingen onderhouden. In een onderhandelingsproces is het niet ongebruikelijk dat een breuk nodig is om een doorbraak te forceren. Hopelijk is dat nu ook het geval.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.